Cien años de soledad (2)

Hai dúas anécdotas que me gustaría contarche do libro. Unha é ben sabida. A outra é miña, nada máis que miña, aínda que de seguro moitas persoas que escoitaban a radio o xoves da semana pasada sentiron o mesmo ca min.

“Cien años de soledad” hai 50 anos que foi parido, un maio como este, en México. Parido e ben parido. Pola metade, podería dicirse, porque para Márquez e a súa dona foi un milagre pagano e un acto de fe. A crenza, cega, de que as historias pagan a pena porque a alma morre se non se alimenta. Nutrirse de libros, de contos, de poesía. Sabes a anécdota? Gabo tardou dous embarazos en escribila e o prezo foi quedar sen mobles e electrodomésticos na casa mentres Mercedes multiplicaba pans e peixes.

Amaranta sintió un temblor misterioso en los encajes de sus pollerinas y trató de agarrarse de la sábana para no caer…

Un día de setembro de 1966 chegou o momento de enviar as 500 páxinas á Arxentina, ao editor da Sudamericana, nun paquete que debía levar 80 pesos mexicanos en selos. Pero foi un parto duro e viña atravesado o neno: só tiñan 50 moedas, polo que, con sabedoría digna do mesmo Salomón, partiron a obra pola metade. Só 300 follas farían a viaxe. E aínda así o nacemento seguía sendo improbable, o neno parecía non querer respirar porque camiño da casa decatáronse do terrible erro: enviaron a segunda metade, a do final.

Cien años de soledad - Sinatura de Gabo
Sinatura de Gabo

O tempo fixo do desastre boa cousa. O editor leu o que tiña, marabillouse, axeonllouse ante a tripa e pernas da criatura e de seguro que pensou algo así como… “se esta parte do corpo é tan fermosa… como será a outra, a da cabeza?” Nervioso, impaciente, correu a remitir cartos a México. Imaxinas que dor, que impotencia, é ler algo grandioso e non saber como comeza? Imaxinas?

Outra anécdota. Esta Pedro, ten cousa de ceo azul e cousa de cubo do lixo.

A semana pasada celebrouse na Embaixada de Colombia, con boato e grandiosidade, o aniversario, léndose anacos de “Cien años de soledad”. E como sempre os políticos de protagonistas. Por que? Que os fai especiais? Que os fai mellores que calquera médico, mestre, bombeiro, varredor ou dependente? Son dunha raza mellor e eu non son quen de decatarme? Dunha caste superior? Non, podería estar eu enganado, pero non, non o son. Son como outro calquera, coma ti e coma min.

Ía eu camiño da casa, logo de traballar, cando escoitei a crónica do asunto na Cadena Ser, en Hora 25. Contáballe a periodista, Marta, a Angels Barceló, que leran anacos Mendez de Vigo… Felipe González… Albert Rivera… e tamén Leonor Watling, da que se escoitaba, ca súa fermosa voz de veludo…

“[…]
Remedios, la bella, que tenía agarrada la sábana por el otro extremo, hizo una sonrisa de lástima.
—Al contrario —dijo— nunca me he sentido mejor.
Acabó de decirlo, cuando Fernanda sintió que un delicado viento de luz le arrancó las sábanas de las manos y las desplegó en toda su amplitud. Amaranta sintió un temblor misterioso en los encajes de sus pollerinas y trató de agarrarse de la sábana para no caer…”

E, mentres Leonor seguía recitando por detrás, díxolle Angels Barceló á reporteira…

“Gracias, Marta, por haber escogido la voz de Leonor Watling y no la del ministro de cultura, ni la de Felipe González, ni la de Albert Rivera, te lo agradezco.”
“De nada…”
“Toda una deferencia para los oyentes de Hora 25.”
“De nada, de nada, y lo tenía clarísimo.”

Entón elas volveron a calar, retiráronse á escuridade que pertence aos que non se consideran protagonistas. E por fin escoitouse, unicamente, de novo… á mesma voz de veludo que me levou, irremediablemente, a Macondo

“… aquel viento irreparable, y dejó las sábanas a merced de la luz, viendo a Remedios, la bella, que le decía adiós con la mano, entre el deslumbrante aleteo de las sábanas que subían con ella, que abandonaban con ella el aire de los escarabajos y las dalias, y pasaban con ella a través del aire donde terminaban las 4 de la tarde, y se perdieron, con ella, para siempre, en los altos aires donde no podían alcanzarla ni los más altos pájaros de la memoria.
[…]”

Cien años de soledad - Gabriel García Márquez
Gabriel García Márquez

 

Cien años de soledad (1)